Diagnoza ASD (spektrum autyzmu – Autism Spectrum Disorder) jest kluczowym krokiem w kierunku zrozumienia swoich trudności, określenia swoich szczególnych potrzeb i opracowania strategii umożliwiających lepsze funkcjonowanie w świecie. Perspektywa rozmowy ze specjalistą może być dla części klientów niekomfortowa. W tym artykule omówione zostanie jakie informacje i ewentualnie materiały warto wcześniej przygotować aby diagnoza przebiegła sprawnie i nie zaistniała potrzeba szukania dodatkowych danych w jej trakcie.
Jakie dokumenty warto przygotować?
Oto lista dokumentów które w miarę możliwości warto mieć ze sobą (jeśli takowe istnieją):
- Historia medyczna pacjenta zawierająca informacje o wcześniejszych diagnozach, leczeniu oraz ewentualnych hospitalizacjach
- Raporty z wcześniejszych badań – wyniki testów psychologicznych czy pedagogicznych, możliwie wraz z opinią specjalisty
- Dokumentacja szkolna – opinie nauczycieli, plany edukacyjne itp.
- Notatki z obserwacji – zapiski dotyczące zachowań, które mogą być istotne dla diagnozy, np. trudności w komunikacji, interakcjach społecznych czy zachowaniach powtarzalnych
Informacje, które warto przekazać specjaliście
Oprócz przyniesienia dokumentów ważne jest, aby przygotować się do przekazania specjaliście istotnych dla całego procesu diagnostycznego informacji. Podczas diagnozy omawiane są następujące aspekty funkcjonowania klienta:
Rozwój we wczesnych etapach życia – informacje o przebiegu rozwoju np. pierwsze słowa, kroki, zachowania, nabywanie umiejętności społecznych
Codzienne funkcjonowanie – dane na temat odżywiania się, ubierania, utrzymywania higieny osobistej
Interakcje społeczne – jak klient nawiązuje i utrzymuje relacje z innymi ludźmi i jak reaguje na nowe sytuacje społeczne
Preferencje i zainteresowania – co pacjent lubi robić, jakie ma zainteresowania i hobby
Trudności – co jest dla klienta najbardziej uciążliwe w codziennym życiu
Jak przygotować się do rozmowy z diagnostą?
Rozmowa z diagnostą to kluczowy element procesu diagnostycznego. Warto przygotować się do niej aby była ona możliwie najmniej stresującą i aby specjalista zebrał możliwie najdokładniejsze dane celem postawienia trafnej opinii. Warto spisać wszystkie pytania i wątpliwości które chciałoby się omówić ze specjalistą. Mogą one dotyczyć zarówno samego procesu diagnozy jak i perspektywicznych dalszych kroków terapeutycznych. Należy się nastawić na to, że proces diagnostyczny który jest przeprowadzany z założenia nie na szybko ale z pewną dokładnością trwa kilka godzin, często jest możliwość podzielenia go na kilka spotkań.
Znaczenie wsparcia rodziny i bliskich
Wsparcie bliskich, zaufanych osób jest nieocenione w procesie ASD diagnoza. Mogą one dostarczyć klientowi istotnych informacji na jego temat, przedstawić mu własne spostrzeżenia oraz udzielić wsparcia emocjonalnego. Jest to istotne zwłaszcza w przypadku diagnozowania spektrum (ale też ADHD) podczas którego ciężko się obejść bez informacji o przejawach objawów w okresie dzieciństwa a nie każdy klient może być w stanie przywołać je w pamięci. Klient może też w jakiś sposób zaangażować chętne osoby po uzyskaniu diagnozy spektrum autyzmu, na przykład na etapie psychoterapii czy wszelkich form treningów umiejętności, ich pomoc i wsparcie może znacząco wpłynąć na efektywność działań terapeutycznych. Oczywiście nie jest to konieczność i to klient decyduje czy i komu przekazać informacje o diagnozie.
